Διπλωματικές Εργασίες - Diploma Projects
11/19/2019
Skip Navigation Links : Διπλωματικές Εργασίες - Diploma Projects : Περίοδος Ιουνίου 2005 : "Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Αναβάθμιση της Ποιότητας Ζωής. Μελέτη περίπτωσης: Πέραμα" Νάνου Χρυσούλα

"Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Αναβάθμιση της Ποιότητας Ζωής. Μελέτη περίπτωσης: Πέραμα" Νάνου Χρυσούλα

 

Ο χώρος δεν υπακούει σε δικούς του αυτόνομους νόμους κατασκευής και μετασχηματισμού, ούτε πηγάζει μόνο από τις κοινωνικές σχέσεις. Αντίθετα, υπάρχει διαλεκτική σχέση χώρου και κοινωνίας. Έτσι, ο πολεοδομικός σχεδιασμός που επηρεάζει την ανάπτυξη του χώρου, επηρεάζει άμεσα και την ανάπτυξη των κοινωνικό- οικονομικών χαρακτηριστικών του νοικοκυριού. Στόχος του είναι να ικανοποιήσει τις ανάγκες του νοικοκυριού και να αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής του. Πώς, όμως, μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματικός;

 

Στη μελέτη αυτή διερευνάται η σημασία του πολεοδομικού σχεδιασμού ως «εργαλείο» για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και δίνεται ιδιαίτερη σημασία τόσο στα χαρακτηριστικά του χώρου, όσο και στα χαρακτηριστικά του νοικοκυριού, υποθέτοντας ότι:

  • Υπάρχει σχέση ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του χώρου (οικονομικές δραστηριότητες, μέσα συλλογικής κατανάλωσης, κατοικία) και τα κοινωνικό- οικονομικά χαρακτηριστικά των νοικοκυριών.
  • Συνδετήριος κρίκος ανάμεσα στις παραπάνω σχέσεις είναι το νοικοκυριό.

 

Πράγματι, από θεωρητικές θέσεις και υπάρχουσες μελέτες, φαίνεται ότι οι παραπάνω υποθέσεις εργασίας έχουν λογική βάση. Για να επιβεβαιωθούν επιλέγεται ως μελέτη περίπτωσης το Πέραμα γιατί παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα αλλά και δυνατότητες ως προς τα ακόλουθα χαρακτηριστικά :

  • Χώρου:

      Οικονομικές δραστηριότητες

      Μέσα συλλογικής κατανάλωσης

      Κατοικία

  • Νοικοκυριού:

      Κοινωνικό- οικονομικά χαρακτηριστικά

 

Στόχοι της μελέτης είναι:

  • Να αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής στο Πέραμα. Άμβλυνση των προβλημάτων και αξιοποίηση των δυνατοτήτων του χώρου και των νοικοκυριών Περάματος.
  • Να αποτελέσει παράδειγμα για άλλες περιοχές που παρουσιάζουν παρόμοια με το Πέραμα προβλήματα και δυνατότητες.

 

Τόσο από τις υπάρχουσες μελέτες και θεωρητικές θέσεις, όσο και από μια πρώτη αποτύπωση των προβλημάτων και δυνατοτήτων του Περάματος, καθορίζονται:

1.Τα επόμενα στάδια της μεθοδολογίας που είναι τα εξής:

  • Αναπτυξιακή χαρτογράφηση Περάματος, με στόχο την σε βάθος διερεύνηση τόσο των χαρακτηριστικών του χώρου, όσο και των χαρακτηριστικών του νοικοκυριού.
  • Κατευθύνσεις σχεδιασμού, με στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στο Πέραμα.
  • Συμπεράσματα, ως προς την επιβεβαίωση των υποθέσεων εργασίας και την διερεύνηση της αποτελεσματικότητας του πολεοδομικού σχεδιασμού που προτείνεται.

2.Οι άξονες διερεύνησης της αναπτυξιακής χαρτογράφησης που είναι οι εξής:

  • Οικονομικές δραστηριότητες
  • Μέσα συλλογικής κατανάλωσης (κοινωνικός εξοπλισμός, τεχνική υποδομή, πράσινο)
  • Κατοικία (όροι δόμησης και οικιστική ανάπτυξη, τυπολογία κατοικίας)
  • Χαρακτηριστικά νοικοκυριού (δημογραφικά, οικονομικά, κοινωνικά)

 

Πιο αναλυτικά,

στο πρώτο στάδιο πραγματοποιείται αναπτυξιακή χαρτογράφηση των χαρακτηριστικών του χώρου και των νοικοκυριών σύμφωνα με τα στοιχεία από υπάρχουσες μελέτες και στατιστικά στοιχεία από όπου διαπιστώνεται ότι:

ü      Ο χώρος παρουσιάζει ανισότητες ως προς τα χαρακτηριστικά του χώρου και μπορούν να διακριθούν θύλακες με κριτήριο τα χαρακτηριστικά αυτά.

ü      Ο χώρος παρουσιάζει ανισότητες ως προς τα χαρακτηριστικά των νοικοκυριών και μπορούν  να διακριθούν θύλακες με κριτήριο τα χαρακτηριστικά αυτά.

ü      Συγκρίνοντας τους θύλακες που προκύπτουν από τα χαρακτηριστικά του χώρου με αυτούς που προκύπτουν από τα χαρακτηριστικά των νοικοκυριών φαίνεται ότι αυτοί σχεδόν ταυτίζονται επιβεβαιώνοντας τις υποθέσεις εργασίας και επιτρέποντας την διάκριση θυλάκων με κριτήριο τα χαρακτηριστικά του χώρου και των νοικοκυριών.

ü      Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για κάποια χαρακτηριστικά του χώρου και των νοικοκυριών και για τις απόψεις των κατοίκων που είναι απαραίτητα στο σχεδιασμό. Με στόχο την διερεύνηση των ζητημάτων αυτών σχεδιάζεται και πραγματοποιείται ποιοτική έρευνα πεδίου.

Τα αποτελέματα της έρευνας πεδίου σε συνδυασμό με τις πληροφορίες από τις υπάρχουσες μελέτες και στατιστικά στοιχεία προσδιορίζουν τις δυνατότητες και περιορισμούς σε κάθε θύλακα, απαραίτητες για τον καθορισμό σε αυτούς των αναπτυξιακών επιλογών.

 

Στο δεύτερο στάδιο, επιλέγονται οι κατευθύνσεις σχεδιασμού από υπάρχουσες μελέτες που συμφωνούν με τις αναπτυξιακές επιλογές και προτείνονται επιπρόσθετες κατευθύνσεις σχεδιασμού για τον χώρο και τα νοικοκυριά αντίστοιχα. Από αυτές διαπιστώνεται ότι:

ü      Κάποιες κατευθύνσεις σχεδιασμού ταυτίζονται σε όλους τους θύλακες

ü      Κάποιες κατευθύνσεις σχεδιασμού είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την υλοποίηση άλλων.

ü      Η αναβάθμιση της ποιότητας του χώρου προϋποθέτει κατευθύνσεις σχεδιασμού του νοικοκυριού και αντίστροφα η αναβάθμιση της ποιότητας των χαρακτηριστικών του νοικοκυριού προϋποθέτει κατευθύνσεις σχεδιασμού του χώρου. Έτσι επιβεβαιώνονται για ακόμη μια φορά οι υποθέσεις εργασίας.

Με βάση τις διαπιστώσεις αυτές πραγματοποιούνται τα εξής:

·        Καθορισμός αξόνων παρέμβασης που είναι οι εξής:

      Συγκοινωνιακή υποδομή

      Παραγωγική βάση και απασχόληση

      Αστικές υποδομές

      Κατοικία

      Κοινωνικές υπηρεσίες

      Φυσικό περιβάλλον

      Δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου

·        Χρονοδιάγραμμα. Ιεράρχηση κατευθύνσεων σχεδιασμού σε άμεσης προτεραιότητας, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες.

 

Στο τελευταίο στάδιο, διερευνάται η αποτελεσματικότητα του πολεοδομικού σχεδιασμού στο Πέραμα. Τούτο επιτυγχάνεται μέσω διερεύνησης της αποτελεσματικότητας κατευθύνσεων σχεδιασμού που προτείνονται σε ένα θύλακα για να αναβαθμίσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων του. Επίσης, προτείνεται η σύσταση παρατηρητηρίου παρακολούθησης υλοποίησης σχεδιασμού με στόχο:

·        Να παρατηρεί την υλοποίηση του σχεδιαμού

·        Να επεμβαίνει για την αποτελεσματικότητα του

·        Να επικαιροποιεί τους άξονες παρεμβάσεων και τις προτεραιότητες σχεδιασμού

Από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι η μελέτη συτή συμβάλει τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε εμπερικό επίπεδο στα ακόλουθα:

·        Ανέδειξε την σημασία του νοικοκυριού που αποτελεί τον συνδετήριο κρίκο χώρου και κοινωνίας. Σε αντίθεση μάλιστα με το Γ.Π.Σ 1985 :

·        Αξιοποίησε το νοικοκυριό. Δεν είναι δέκτης του πολεοδομικού σχεδιασμού, αλλά βασικός συντελεστής και ρυθμιστής του (αφού οι κατευθύνσεις σχεδιασμού λαμβάνουν υπόψη τα κοινωνικό-οικονομικά χαρακτηριστικά τους).

·        Ερμήνευσε τα κοινωνικό –οικονομικά χαρακτηριστικά των νοικοκυριών ,δεν τα παρέθεσε .Και τους έδωσε χωρική υπόσταση .

·        Διέκρινε θύλακες με στόχο την διερεύνηση των εξειδικευμένων προβλημάτων και την πρόταση εξειδικευμένων κατευθύνσεων σχεδιασμού.

·        Καθορίζει με χρονοδιάγραμμα την σειρά προτεραιότητας υλοποίησης των κατευθύνσεων σχεδιασμού ώστε να είναι αποτελεσματικές.

·        Σχεδιάζει παρατηρητήριο για την παρακολούθηση υλοποίησης του σχεδιασμού

·        Είναι ευέλικτος στον επαναπροσδιορισμό των κατευθύνσεων σχεδιασμού.

·        Είναι πιλοτική δηλαδή μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές που παρουσιάζουν παρόμοια με το Πέραμα προβλήματα