Lectures 2005
9/26/2020
Skip Navigation Links : Lectures 2005 : [Not yet translated] : [Not yet translated]

[Not yet translated]

 

Η επιλογή ενός θέματος, προκειμένου να παρουσιαστεί γραπτά και προφορικά, υπήρξε, ίσως, η μέγιστη πάλη και αγωνία μου. Όμοια με αυτή που νιώθει ο αρχιτέκτονας μπρος σε λευκό χαρτί, σε ένα οικόπεδο αδειανό, σε ένα κομμάτι γης περιφραγμένο.

Πώς να ξεχωρίσεις ένα θέμα ανάμεσα σε τόσα σημαντικά και ενδιαφέροντα; Έπειτα ποιο από όλα αυτά δεν έχει διεξοδικά συζητηθεί, ώστε να μη κινδυνεύεις να κουράσεις, μηρυκάζοντας κουβέντες άλλων, ανθρώπων σοφών, που κατέχουν πράγματα σπουδαία ;

Ίσως λοιπόν να παραπλανούσα κάποιους – έστω και χωρίς την θέλησή μου – αν ακούγοντας «αρχιτεκτονικές ακροβασίες» περίμεναν να αναφερθώ σε πράγματα πομπώδη και φανταχτερά, έξω από την καθημερινότητα μας, που όμως δεν ορίζω. Ας έχει λοιπόν κατά νου ο αναγνώστης, πως στο κείμενο τούτο η λέξη «ακροβασία» δεν σημαίνει παρά την εντυπωσιακά άρτια εκτελεσμένη (αισθητικά - κατασκευαστικά – λειτουργικά) προσπάθεια του αρχιτέκτονα να αποδώσει έργο, που ικανοποιεί καθημερινές ανάγκες, συνθέτοντας αρμονικά με τις μορφές που προσφέρει η φύση, με οικονομία και με κάποια λυρικότητα.

Η ιδέα του ταξιδιού, της άφιξης και της αναχώρησης, ήταν από την αρχή μέσα μου μέρος αναπόσπαστο για την πραγματοποίηση της εργασίας : μια από τις αρχικές σκέψεις ήταν η τυπολογική αναζήτηση ειδικής χρήσης κτηρίων περασμένων εποχών, σε διάφορα μέρη του Αιγαίου. Η αναζήτηση αυτή και η μετακίνηση στον χώρο του Αρχιπελαγους, οδήγησε στη δημιουργία ενός πλέγματος σημείων – σταθμών, σαν αυτά που εμφανίζονται στους Πορτολάνους1 του 17ου αι., και λειτούργησε σαν έμπνευση, σαν ένα ιδεατό διάγραμμα για ένα δίκτυο στο ελληνικό τοπίο. χαρτης1

Ενώ προβληματιζόμουν για την επιλογή του είδους της ειδικής χρήσης κτιρίων, που θα καθόριζε και την δομή της εργασίας, βρέθηκα αντιμέτωπη με θέματα φορμαλισμού  & αισθητικής, θέματα ασφαλώς όχι ευκαταφρόνητα, αλλά από καιρό πολυσυζητημένα, χωρίς να υπάρχει χώρος να ρίξεις μια κλεφτή μάτια σε πεδία μη αποκωδικοποιημένα.

Αυτή η διαπίστωση, μαζί με την ταυτόχρονη συναρπαστική διαδικασία «ανακάλυψης» δημοσιευμάτων και άλλων βιβλιογραφικών θησαυρών, οδήγησαν σταδιακά στη μετατροπή του αρχικού θέματος. Το «θέμα» πήρε την μορφή μιας διερεύνησης της ανώνυμης αρχιτεκτονικής σε περιοχές – τοπία με έντονες μορφολογικές ιδιαιτερότητες, που στο κείμενο αναφέρονται ως «κρίσιμες»2. Ο όρος δανείζεται από την ορολογία της δομικής μηχανικής, προκειμένου να περιγραφεί όσο το δυνατόν καλύτερα αυτή η ακραία και ανεξέλεγκτη μορφολογική αλλαγή, που διακόπτει την συνοχή της τοπογραφίας ενός χώρου (πχ. βραχώδης ακτογραμμή, έντονη κλίση εδάφους). εικ 1 2&3

Η ανάλυση, στα πλαίσια αυτής της μελέτης, της ανώνυμης λαϊκής αρχιτεκτονικής, που εντοπίζεται σε τέτοιες «κρίσιμες» περιοχές, επιχειρεί να διεισδύσει σε κάποιες από τις πολλές διαστάσεις του αιγαιακού τοπίου.

Καταρχήν, παρουσιάζεται το Αιγαίο μέσα από μία σειρά έξι ιδιαίτερων στοιχείων – συμβόλων (ήλιος, θάλασσα, άνεμος, άμπελος, μύθοι & ιστορία, ορθοδοξία), το καθένα με το δικό του χαρακτήρα και γενικά ασύνδετα μεταξύ τους. Μοναδικό σημείο επαφής τους το τοπίο του Αρχιπελάγους. Στο κείμενο περιγράφονται τα στοιχεία αυτά ως αυτόνομες ιστορίες, αγνοώντας κάποια χρονολογική ή τυπολογική τους παράθεση.εικ.4-9

Έτσι λοιπόν, η ανώνυμη λαϊκή αρχιτεκτονική, που ακροβατεί ανάμεσα στα όρια του τόπου, γίνεται κατανοητή ως το προϊόν διακριτών σχέσεων με τα σύμβολα στοιχεία, το καθένα στο δικό του χρόνο και σκοπό, αλλά όλα στο τέλος κάνουν την αρχιτεκτονική να αναδύεται ως βιωματική υλοποιημένη μορφή της ανθρώπινης κουλτούρας.

Ταυτόχρονα, μελετώντας συνδυαστικά το πλέγμα της αναζήτησης με το σύνολο των συμβολών-στοιχείων, γίνεται σταδιακή επιλογή έξι σημείων-σταθμών, όλα συγκεντρωμένα στη θαλάσσια περιοχή του Αρχιπελάγους. Η διάκριση αυτή δεν γίνεται συνειδητά. Πρόκειται περισσότερο για μια εσωτερική διεργασία, που υποκινείται από τη προσωπική βίωση του τοπίου και της αρχιτεκτονικής. Όμως μέσα από αυτόν τον ακούσιο περιορισμό, διακρίνεται μια αλήθεια: η θάλασσα «ως φραγμός και ως μέσω επικοινωνίας»3 οριοθετεί αυθύπαρκτα τις νησιωτικές μονάδες.